Le jardin vit avec ceux qui l’occupent
Writer • Sven De Potter
Photography • Charlier Tuinen - Michel Verpoorten
Basé dans la région de Hoeilaart et Overijse, Tuinen Charlier s’y est construit, au cours des dernières décennies, une solide réputation en architecture de jardin et paysagiste, avec des réalisations de haute qualité qui s’étendent bien au-delà. Outre des jardins de particuliers, leur portfolio compte aussi de fantastiques cours de récréation, des espaces verts d’immeubles et des projets publics.
Fort de plus de 45 ans d’expérience, d’abord comme jardinier dans l’entreprise de son père et depuis plusieurs années comme architecte de jardin, Frédéric Charlier est de ceux qui gardent un œil sur le passé et l’autre tourné vers l’avenir. « Un bon projet de jardin commence toujours par les personnes qui en profiteront », annonce-t-il. « Pas par les plantes ou le plan, mais par la manière dont ils et elles vivent, bougent et se divertissent. Un jardin doit correspondre à la personnalité de ses habitants et à l’architecture du logement. Le jardin est devenu une part importante de nos lieux de vie. Chez nous, chaque projet commence donc par l’écoute. Nous prenons le temps d’étudier le projet et travaillons en étroite collaboration avec le client. Nous ne répétons pas systématiquement les mêmes recettes et ne suivons pas les tendances à tout prix. Le sur mesure n’est pas un slogan pour nous, mais une attitude. »
Qu’est-ce qui fait selon vous qu’un jardin est réussi ?
« L’équilibre. Entre esthétique et utilisation, entre ouverture et intimité, entre aujourd’hui et demain. Un jardin ne doit pas être imposant. Il doit apporter de la quiétude.
Pour moi, un jardin est un système vivant. Il grandit, change avec les saisons, avec la lumière, avec les années. C’est ce qui le rend captivant. C’est aussi pour cela que nous ne concevons pas uniquement en pensant au moment de la finalisation, mais aussi à la manière dont le jardin évoluera au cours des cinq, dix, quinze prochaines années. Pour ce qui est de mon inspiration, j’adore travailler avec des massifs à feuillage persistant, car ils constituent un élément fixe toute l’année. En les combinant avec d’autres plantes ou buissons vivaces, on peut créer une fabuleuse palette de couleurs au fil les quatre saisons. Mais l’essentiel, c’est de s’imprégner du projet, s’entretenir longuement avec les clients et partir d’un simple croquis, une idée au crayon, pour ensuite l’étoffer. »
Un jardin bien soigné vit plus longtemps…
« Absolument ! L’entretien joue un rôle important. Tailler, ajouter le bon engrais, apporter certains soins les premières années : tous ces gestes sont cruciaux pour permettre au projet de devenir ce qu’il doit être. Je m’occupe toujours moi-même de la première taille des plantes, car j’ai une certaine image en tête de ce à quoi l’ensemble devrait ressembler à l’avenir. »
Pour terminer, pouvez-vous nous dire ce qui vous anime encore après tant d’années ?
« L’émerveillement. Le moment où le client nous dit : c’est exactement ça. Et le fait de savoir qu’un jardin, tout comme tout ce qui vit, a besoin de temps pour s’épanouir. À travers mes jardins, j’aspire à ajouter un peu de beauté au monde. »
EEN TUIN GROEIT MET JE MEE
Vanuit Hoeilaart en Overijse bouwde Tuinen Charlier de voorbije decennia een stevige reputatie uit in hoogwaardige tuin- en landschapsarchitectuur, met realisaties die veel verder reiken dan de streek alleen. En verder dan enkel privétuinen: in de portfolio van Tuinen Charlier vind je ook prachtig ontworpen schoolpleinen, groene ruimtes rond appartementsgebouwen en openbare projecten.
Met meer dan 45 jaar ervaring – eerst als hovenier in het bedrijf van zijn vader en nu al jaren als tuinarchitect - kijkt Frederic Charlier niet alleen terug, maar vooral vooruit. “Een goed tuinontwerp begint altijd bij de mens”, zegt hij. “Niet bij de plant of het plan, maar bij wie er zal leven in die tuin. Hoe iemand woont, beweegt, ontspant. Een tuin moet resoneren met de persoonlijkheid van de bewoners én met de architectuur van de woning. De tuin is een belangrijk deel van de woning geworden. Bij ons start elk project met luisteren. We nemen de tijd voor een grondige voorstudie en werken intens samen met de klant. We doen niet aan copy-paste en volgen al zeker geen trends om de trends. Maatwerk is geen slogan, het is een houding.”
Wat maakt een tuin voor jou geslaagd?
“Het evenwicht; tussen esthetiek en gebruik, tussen openheid en geborgenheid, tussen vandaag en morgen. Een tuin moet niet schreeuwen. Hij moet rust brengen.
Voor mij is een tuin een levend systeem. Een tuin groeit, verandert met de seizoenen, met het licht, met de jaren. Dat maakt hem boeiend. Dat is meteen de reden waarom wij niet enkel ontwerpen met tijdstip van oplevering in gedachten; we denken ook vooruit: hoe ontwikkelt deze plek zich over vijf, tien, vijftien jaar? Mijn inspiratie? Ik werk heel graag met groenblijvende massieven, omdat ze voor een vast gegeven zorgen, het jaar rond. Dat gecombineerd met andere vaste planten of struiken geeft een mooi kleurenpalet, in alle seizoenen. Maar bovenal leef ik me in in het project, praat ik uitvoerig met de klanten, en beginnen we van een eenvoudige concepttekening, een idee in potlood … en van daaruit gaan we verder. ”
Een tuin die verzorgd wordt, leeft langer …
“Absoluut! Onderhoud speelt een belangrijke rol. Vormsnoei, de juiste bemesting, zorg in de eerste jaren: dat is cruciaal om het ontwerp te laten worden wat het moet zijn. Ik geef zelf steeds de eerste vormsnoei in de planten, omdat ik een bepaald beeld voor ogen heb van hoe het zou moeten zijn in de toekomst.”
Tot slot: wat drijft je na al die jaren nog?
“Verwondering. Het moment waarop een klant zegt: dit voelt juist. En de wetenschap dat een tuin, net als het leven, tijd nodig heeft om echt tot bloei te komen. Ik wil met mijn tuinen van de wereld een mooiere plek maken.”