L’art de faire renaître les œuvres

WRITER • Elsa Dorlé - PHOTOGRAPHY • Sébastien Van de Walle

Nous avons poussé les portes de l’atelier de Marine Dandoy, niché à Ixelles au cœur d’une demeure classée des années 30. Derrière une entrée discrète, une atmosphère minutieuse se dévoile : entre chevalets et lampes d’examen, des pinceaux d’une finesse extrême côtoient des tableaux en quête de leur éclat originel. Ici, chaque pièce murmure une histoire… et Marine s’attache à ce qu’elle traverse le temps.

Restauratrice-conservatrice formée à l’ENSAV La Cambre, Marine Dandoy se dédie à la sauvegarde du patrimoine pictural, qu’il soit classique ou contemporain. Dans son atelier défile un panorama hétéroclite : portraits de famille, trésors de salles de vente ou créations actuelles fragilisées.

Elle collabore également avec des collections privées et des galeries de renom — telles que Perrotin, Duret, Sorry We’re Closed ou Didier Claes Gallery — tout en prêtant son expertise à des institutions majeures comme le Centre Pompidou et la Fondation Louis Vuitton à Paris.

De ses expériences marquantes, elle retient notamment la restauration du Printemps de Picasso, une immersion fondatrice qui a scellé sa conscience de la rigueur et de la responsabilité inhérentes à son métier.

Lorsqu’un client lui confie une pièce, le processus s’amorce par un examen clinique approfondi afin d’établir les possibilités d’intervention. La matière est sondée, dans le but d’identifier les stigmates du temps : encrassement, vernis oxydé, lacunes de la couche picturale, déchirures, déformations ou repeints maladroits. Cette analyse est essentielle pour définir un protocole de restauration respectueux de l’intégrité historique et matérielle de l’œuvre.

L’enjeu est de restaurer la lisibilité du sujet sans trahir la patine des siècles. Fidèle à une éthique stricte, Marine privilégie des interventions réversibles qui garantissent la préservation future de l’œuvre : si le nettoyage d’un vernis révèle des pigments insoupçonnés, la retouche, elle, se veut d’une discrétion absolue pour sublimer l’image sans jamais en altérer l’authenticité.

Au fil des mois, une complicité silencieuse s’instaure entre la restauratrice et la matière. Une fois le traitement terminé, l’œuvre regagne son écrin, prête à traverser les âges.

We zijn afgesproken met Marine Dandoy in haar atelier in Elsene, in een beschermde woning uit de jaren 30. Achter de discrete voordeur ontvouwt zich een minutieuze wereld met schildersezels, onderzoekslampen en bijzonder fijne penselen naast schilderijen in volle metamorfose. Elk stuk vertelt een verhaal... en Marine zorgt ervoor dat het nog generaties lang wordt doorverteld.

Als conservator-restaurator afgestudeerd aan het ENSAV Ter Kameren heeft Marine zich volledig toegelegd op het bewaren van klassiek en modern beeldend erfgoed. In haar atelier komen uiteenlopende werelden samen: familieportretten, schatten van veilinghuizen en hedendaagse creaties die kwetsbaar zijn geworden.

Haar deskundigheid wordt vertrouwd door zowel privéverzamelaars als gerenommeerde galerieën als Perrotin, Duret, Sorry We’re Closed en Didier Claes Gallery, en door instellingen van wereldformaat zoals het Centre Pompidou en de Fondation Louis Vuitton in Parijs.

Over haar meest memorabele ervaring hoeft ze niet lang na te denken: de restauratie van het schilderij Le Printemps van Picasso. Een van haar eerste grote werven, maar ook een levensles in nauwkeurigheid en verantwoordelijkheid. Deze waarden draagt ze vandaag nog steeds mee.

Elke restauratie start met een nauwkeurige klinische diagnose om te kijken wat er mogelijk is. Marine analyseert de materialen in een poging te achterhalen welke sporen de tand des tijds heeft achtergelaten: aanslag, geoxideerd vernis, lacunes in de picturale laag, scheuren, vervormingen of slordige retouches. Op basis daarvan stelt ze een restauratieprotocol op dat de historische en materiële waarde van het werk intact moet houden.

Een restaurator probeert steeds de oorspronkelijke schoonheid van een werk te herstellen zonder het patina aan te tasten dat zich door de eeuwen heen gevormd heeft. En dat is uitdagender dan het lijkt. Marine gaat daarom te werk volgens een strikte ethiek, met omkeerbare ingrepen die ervoor moeten zorgen dat het werk ook in de toekomst onderhouden kan worden. De oude vernislaag maakt plaats voor diepe pigmenten en de immer subtiele retouches herstellen de afbeelding in zijn oorspronkelijke glorie, zonder de authenticiteit ervan aan te tasten.

Door de maanden heen ontstaat er een stille intimiteit tussen de restaurator en de materie. Zodra de restauratie erop zit, keert het werk terug naar zijn eigenaar, klaar om nog heel wat eeuwen te doorstaan.

Marine Dandoy
www.marinedandoy.com
T. +32 471 62 81 89
info@marinedandoy.com
Insta: marinedandoyrestauration