Horta de main en main

WRITER • Pierre-Benoît Sepulchre - PHOTOGRAPHY • Christie's Real Estate Belgium - Michel Verpoorten

Chef-d’œuvre du maître belge, l’Hôtel Winssinger cherche moins un acquéreur qu’un nouveau dépositaire. Rencontre avec Michel Gilbert, qui lui a rendu son éclat, et Jean-Marc Delcroix, chargé d’en écrire le prochain chapitre.

Il est des maisons que l’on possède. Et d’autres qui finissent par vous posséder un peu. Des quatre biens signés Victor Horta que Michel Gilbert a acquis et restaurés, l’Hôtel Winssinger aura été « l’aventure la plus incroyable » : deux années de préparation, cinq de travaux et une restauration d’une exigence presque archéologique.

Édifié en 1894, le lieu avait subi des transformations qui en avaient altéré l’esprit. Michel Gilbert lui a restitué son vocabulaire, ses volumes, ses détails et jusqu’à son jardin d’hiver, disparu en 1946 et reconstruit à l’identique. Un espace qu’il qualifie de « magique ». Alors que seuls la façade avant et l’escalier de marbre étaient protégés en 2004, il a lui-même demandé le classement intégral de l’édifice. Une manière de sanctuariser le travail accompli et l’œuvre de Horta. « C’est la seule maison que je n’ai pas habitée, mais c’est elle qui m’a habité », confie-t-il.

Une maison ne se mesure pas

Cette conviction rejoint celle de Jean-Marc Delcroix, Managing Partner de Christie’s International Real Estate Belgium, qui en assure la commercialisation. Pour lui, l’Hôtel Winssinger appartient à une catégorie rare : celle des « maisons collector ».

« Une maison collector est un bien que l’on ne peut véritablement comparer à aucun autre. Elle porte une signature, raconte une histoire et possède cette authenticité que l’on ne peut ni reproduire ni recréer. Une maison de Horta est, par essence, unique : ce qui existe aujourd’hui ne pourra jamais être reproduit demain. » Ici, la valeur se lit moins en mètres carrés que dans un parquet ancien, un vitrail, une ferronnerie ou la lumière traversant une pièce. Michel Gilbert résume : « Il faut abandonner l’idée de vendre des mètres carrés et une situation. Ce chef-d’œuvre est là où il est, et comme il est. »

Trouver le prochain gardien

Reste à transmettre. C’est là que commence le travail de Christie’s Real Estate Belgium : identifier, en Belgique ou ailleurs, celui ou celle qui saura comprendre ce patrimoine autant que l’acquérir.

« On le perçoit très rapidement au cours d’une visite. Certains s’intéressent d’abord au nombre de chambres ou aux volumes. D’autres s’arrêtent devant une poignée, un vitrail, une mosaïque, sensibles à ces détails qui racontent l’histoire du lieu. C’est à cet instant que l’on comprend qu’ils ne visitent plus simplement une propriété : ils commencent à en saisir toute la singularité. » Devenir propriétaire d’un tel lieu, c’est aussi en accepter la responsabilité. On pourra l’habiter, l’adapter avec discernement, y inscrire son histoire, mais sans effacer celles qui l’ont précédée. Après Michel Gilbert, un autre gardien prendra le relais. Et l’Hôtel Winssinger, lui, continuera de traverser le temps.

Hotel Winssinger is op zoek naar een nieuwe eigenaar. Een gesprek met Michel Gilbert, die dit architecturale meesterwerk van Horta in zijn glorie herstelde, en Jean-Marc Delcroix, die zich over het volgende hoofdstuk buigt.

Sommige huizen koopt u. Andere worden, gaandeweg, deel van wie u bent. Van de vier door Victor Horta ontworpen panden die Michel Gilbert heeft aangekocht en gerestaureerd, was het Hotel Winssinger "het meest ongelooflijke avontuur": twee jaar voorbereiding, vijf jaar werken en een restauratie met een bijna archeologische nauwkeurigheid.

Opeenvolgende verbouwingen hadden de ziel van de woning uit 1894 aangetast. Michel Gilbert heeft het gebouw zijn pracht, omvang en details teruggegeven. Zelfs de wintertuin, die in 1946 verdween en die de ondernemer als "magisch" omschrijft, werd volledig in ere hersteld. Terwijl in 2004 enkel  in 2004 enkel de voorgevel en de marmeren trap beschermd waren, heeft Michel Gilbert het hele gebouw als beschermd erfgoed laten verklaren. Een manier om het bouwwerk en het oeuvre van Horta te eren. "Het is het enige huis dat ik nooit heb bewoond, maar dat zich desondanks in mij genesteld heeft", vertelt hij.

Een huis laat zich niet meten

Deze overtuiging vinden we ook bij Jean-Marc Delcroix, Managing Partner van Christie’s International Real Estate Belgium, die verantwoordelijk is voor de verkoop. Volgens hem behoort Hotel Winssinger tot de zeldzame categorie van "collectorhuizen".

"Een collectorhuis kunt u met geen enkel ander pand vergelijken. Het heeft een eigen uitstraling, een verhaal en een authenticiteit die men niet kan namaken of nabootsen. Een huis van Horta is in wezen uniek: wat vandaag bestaat, zal morgen nooit meer kunnen worden nagebouwd." Hier zit de waarde niet per se in het aantal vierkante meters, maar in een oud parket, een glas-in-loodraam, het smeedwerk of het licht dat binnenvalt. Michel Gilbert vat het als volgt samen: "Het is belangrijk verder te kijken dan de omvang en de ligging. Dit meesterwerk ligt waar het ligt, en is zoals het is."

Op zoek naar de volgende bewaarengel

Nu is het huis toe aan een nieuwe eigenaar. Daar begint het werk van Christie’s Real Estate Photo retouchée, à remplacer: die persoon vinden, in België of in het buitenland, die dit erfgoed niet alleen naar waarde weet te schatten, maar zich er ook over wil ontfermen.

"We voelen dat al heel snel aan tijdens een bezoek. Sommigen letten vooral op het aantal slaapkamers of de oppervlakte. Anderen blijven even staan bij een deurklink, een glas-in-loodraam of een mozaïek en hebben oog voor de details en het verhaal achter de plek. Dat is het moment waarop wij begrijpen dat iemand niet zomaar een pand bezoekt, maar de unieke aard ervan wil leren kennen." Wie eigenaar wil worden van een dergelijke woning, moet ook bereid zijn de nodige verantwoordelijkheid op zich te nemen. Men kan erin wonen, het voorzichtig aanpassen en er zijn eigen verhaal in schrijven, maar zonder de geschiedenis uit te wissen. Na Michel Gilbert zal een andere beheerder de zorg overnemen. En het Hotel Winssinger zet zijn reis door de tijd verder.

CHRISTIE'S real estate belgium
www.christiesrealestatebelgium.be